[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: ::
:: دوره 2، شماره 1 - ( 12-1397 ) ::
جلد 2 شماره 1 صفحات 57-67 برگشت به فهرست نسخه ها
سفالینه‌‌های نیشابور و سامرا در قرون سوم و چهارم هجری
زینب براتی1، محسن جاوری*2
1- کارشناس ارشد هنر اسلامی، دانشگاه کاشان.
2- استادیار باستان‌شناسی دانشگاه کاشان (نویسندۀمسئول).
چکیده:   (537 مشاهده)
مذهب، یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر شکل‌گیری آثار هنری در طول تاریخ می‌باشد. دین اسلام در تمام جنبه‌های زندگی مسلمانان از جمله آثار هنری تاثیر گذاشت و سفالگری از این امر مستثنی نبود. یکپارچگی قلمرو سرزمین‌های اسلامی از عوامل موثر بر ویژگی‌های سفال اسلامی به‌شمار می‌آید. طی سده‌های سوم و چهارم هجری قمری و مقارن با حکومت عباسیان، رواج شیوه‌های مشابهی در سفالگری اسلامی مشاهده‌ می‌شود. با کشف آثار سفالی مشابه در نیشابور و سامرا، نظریات متفاوتی در این‌باره مطرح گردیده است. این مقاله بر آن بوده است با بررسی سفالینه‌های این دو منطقه در محدودۀ زمانی مورد اشاره، به ویژگی‌ها و خصوصیات شاخص گونه‌شناسی سفال هر یک از مناطق مذکور دست یابد. سوالات این پژوهش عبارت‌اند از: سفالینه‌های قرون سوم و چهارم نیشابور و سامرا دارای چه تنوعات تکنیکی در ساخت و لعابکاری هستند؟ تفاوت‌ها و تشابهات تولیدات این منطقه و چگونگی تاثیرپذیری سنت‌های سفالگری ایران از تکنیک‌های بیرونی کدام است؟ برای انجام این تحقیق از رویکردی تحلیلی- توصیفی و استناد به منابع کتابخانه‌ای استفاده شده است. نتایج  این تحقیق مؤید آن است که تنوع فرم در سفالینه‌های نیشابور، بیشتر به شکل کاسه، قدح و بشقاب با لبۀ صاف و گاه برگشته، بدنۀ کشیده و کف حلقه‌ای است. این سفالینه‌ها با تکنیک‌های پوشش گلی، نقاشی زیرلعابی سفید با آبی لاجوردی، لعاب پاشیده، نقش کنده و زرین‌فام تزئین شده‌اند. سفالینه‌های سامرا در این زمان، اغلب به شکل بشقاب، کاسه، فنجان‌هایی با دیوارۀ عمودی و کوزه بدون گردن با دسته‌های عمودی می‌باشند که با تکنیک پوشش گلی، نقاشی زیر لعابی سفید با آبی لاجوردی و قهوه‌ای، لعاب مات سفید به تقلید از سفال چین، لعاب پاشیده و زرین‌فام مزین شده‌اند. در ترکیبات بدنه‌های سامرا و نیشابور تفاوت‌هایی مشهود است و حلقۀ پایه یکی از ویژگی‌هایی است که در هر منطقه، ویژگی خاص خود را داراست. وجود نمونه‌های سفال مشابه در نیشابور و سامرا، حاکی از تأثیرات هنر ساسانی، هنر چین و اثرگذاری سفالگران مقیم عراق می‌باشد که ویژگی‌های منحصر سفال دوره عباسی را رقم می‌زنند. سیاست، تجارت، پیوند و ارتباط خانوادگی (ایرانیان و عباسیان)، گردهمایی صنعتگران و هنرمندان در بغداد و وجود راه‌های تجاری آبی و خاکی، تأثیرات گسترده و پراهمیتی را بر آفرینش این سفالینه‌ها برجای گذارده‌اند.
واژه‌های کلیدی: سفال اسلامی، سده‌های سوم و چهارم هجری قمری، نیشابور، سامرا.
متن کامل [PDF 1943 kb]   (1132 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1398/8/23 | پذیرش: 1398/10/5 | انتشار: 1398/11/14
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Barati Z, Javeri M. A Comparative Study between the Nishapur and Samarra Pottery in the 3rd and 4th Centuries AH / 9th and 10th Centuries AD. Journal of Iranian Handicrafts. 2019; 2 (1) :57-67
URL: http://hsi.kashanu.ac.ir/article-1-125-fa.html

براتی زینب، جاوری محسن. سفالینه‌‌های نیشابور و سامرا در قرون سوم و چهارم هجری. نشریه هنرهای صناعی ایران. 1397; 2 (1) :57-67

URL: http://hsi.kashanu.ac.ir/article-1-125-fa.html



دوره 2، شماره 1 - ( 12-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
نشریه هنرهای صناعی ایران Journal of Iranian Handicrafts
Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4227