[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: ::
:: دوره 1، شماره 1 - ( 3-1396 ) ::
جلد 1 شماره 1 صفحات 47-62 برگشت به فهرست نسخه ها
گونه شناسی خط بنایی (معقلی)، بر اساس شیوۀ طراحی و رو ش های اجرایی
چکیده:   (665 مشاهده)
خوشنویسی در بین هنرهای اسلامی از ارزش ویژه ای برخوردار است. از این رو جایگاه خاصی در آثار گوناگون، به ویژه
در تزیین بناهای مذهبی دارد. خط بنایی (معقلی) به واسطۀ انطباق با آجر به سبب راست گوشه بودن در تزیین بناها
استفاده شد. این خط یک هنر ترسیمی اسلامی برگرفته از خط کوفی و نقوش معقلی است که بر زیر نقش های مختلف
هندسی، به ویژه مربع، با رعایت تناسب فضای سیاه و سفید و در یک چارچوب معین طراحی و ترسیم می شود. این امر
باعث شده تا گونه های متعدد بر اساس شیوه های مختلف طراحی و رو ش های اجرایی در این خط به وجود آید. اما
تقسیم بندی هایی که دربارۀ این خط صورت پذیرفته، عموما ناقص و دربردارندۀ همۀ ابعاد این خط نیست.
این مقاله با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و توسعه ای، با جمع آوری اطلاعات و مشاهدات میدانی سعی داشته
به پیوند بین شیوۀ طراحی و روش های اجرایی در کتیبه های کوفیِ بنایی (معقلی) برخی بناهای اسلامی بپردازد. در
این پژوهش، با توجه به ارزش مشاهدات، سعی شده برای تبیین مراحل بصری از روش «نگاشت ادراکی » که روشی
مرسوم در تحقیقات بصری است، استفاده شود. یافته های تحقیق نشا ن می دهد شیوۀ طراحی و رو ش های اجرایی،
متناظر به هم اند؛ یعنی نحوۀ اجرای کوفی بنایی، تابع شیوۀ طراحی خوشنویسی کوفی بنایی است، و از دیگر سوی
معکوس آن نیز صادق است. شیو ه های طراحی خوشنویسی کوفی معقلی شامل شش گونۀ منفرد، گردان، پیچیده،
سواد و بیاض، بنایی خوشنویسی و آزاد است. چهار گونۀ نخست (منفرد، گردان، پیچیده و سوادوبیاض)، دارای قواعد
پایدار در طراحی است، اما دو گونۀ «بنایی خوشنویسی » و «آزاد »، برحسب فضای خوشنویسی بر پایۀ رو ش های متنوع
و ابتکاری، بر شبکه های مختلف قابل انجام بوده، و بر اساس نیازهای گرافیک امروز به وجود آمده است. از دیگر سوی
به لحاظ روش اجرا، چهار روش اجرایی (ساده، یک رگی، سه رگی و راسته خفته)، نیز با همۀ شش گونۀ کوفی معقلی،
رابطۀ متناظر برقرار می سازند.
واژه‌های کلیدی: هنر اسلامی، خوشنویسی اسلامی، خط بنایی (معقلی)، بناهای عمومی و مذهبی.
متن کامل [PDF 2498 kb]   (3635 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۷/۳/۱۰ | پذیرش: ۱۳۹۷/۳/۱۰ | انتشار: ۱۳۹۷/۳/۱۰
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Typology of Square Kufic Script on the Basis of Design and Execution. Journal of Iranian Handicrafts. 2017; 1 (1) :47-62
URL: http://hsi.kashanu.ac.ir/article-1-67-fa.html

گونه شناسی خط بنایی (معقلی)، بر اساس شیوۀ طراحی و رو ش های اجرایی. نشریه هنرهای صناعی ایران . 1396; 1 (1) :47-62

URL: http://hsi.kashanu.ac.ir/article-1-67-fa.html



دوره 1، شماره 1 - ( 3-1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها
نشریه هنرهای صناعی ایران Journal of Iranian Handicrafts
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3961