[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: ::
:: دوره 1، شماره 1 - ( 3-1396 ) ::
جلد 1 شماره 1 صفحات 47-62 برگشت به فهرست نسخه ها
گونه شناسی خط بنایی (معقلی)، بر اساس شیوۀ طراحی و روش های اجرایی
حمیدرضا کشاورزی میاندشتی1، بهمن فیزابی2
1- دانشجوی کارشناسی ارشد هنر اسلامی دانشگاه کاشان
2- دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز
چکیده:   (898 مشاهده)
خوشنویسی در بین هنرهای اسلامی از ارزش ویژه‌ای برخوردار است. از این رو جایگاه خاصی در آثار گوناگون، به ویژه در تزیین بناهای مذهبی دارد. خط بنایی (معقلی) به واسطۀ انطباق با آجر به سبب راست گوشه بودن در تزیین بناها استفاده شد. این خط یک هنر ترسیمی اسلامی برگرفته از خط کوفی و نقوش معقلی است که بر زیر نقش‌های مختلف هندسی، به ویژه مربع، با رعایت تناسب فضای سیاه و سفید و در یک چارچوب معین طراحی و ترسیم می‌شود. این امر باعث شده تا گونه‌های متعدد بر اساس شیوه‌های مختلف طراحی و رو ش‌های اجرایی در این خط به وجود آید. اما تقسیم‌بندی‌هایی که دربارۀ این خط صورت پذیرفته، عموما ناقص و دربردارندۀ همۀ ابعاد این خط نیستاین مقاله با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و توسعه‌ای، با جمع‌آوری اطلاعات و مشاهدات میدانی سعی داشته به پیوند بین شیوۀ طراحی و روش‌های اجرایی در کتیبه های کوفیِ بنایی (معقلی) برخی بناهای اسلامی بپردازد. در این پژوهش، با توجه به ارزش مشاهدات، سعی شده برای تبیین مراحل بصری از روش «نگاشت ادراکی» که روشی مرسوم در تحقیقات بصری است، استفاده شود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد شیوۀ طراحی و روش‌های اجرایی، متناظر به هم‌اند؛ یعنی نحوۀ اجرای کوفی بنایی، تابع شیوۀ طراحی خوشنویسی کوفی بنایی است، و از دیگر سوی معکوس آن نیز صادق است. شیوه‌های طراحی خوشنویسی کوفی معقلی شامل شش گونۀ منفرد، گردان، پیچیده، سواد و بیاض، بنایی خوشنویسی و آزاد است. چهار گونۀ نخست (منفرد، گردان، پیچیده و سوادوبیاض)، دارای قواعد پایدار در طراحی است، اما دو گونۀ «بنایی خوشنویسی» و «آزاد»، برحسب فضای خوشنویسی بر پایۀ روش‌های متنوع و ابتکاری، بر شبکه‌های مختلف قابل انجام بوده، و بر اساس نیازهای گرافیک امروز به وجود آمده است. از دیگر سوی به لحاظ روش اجرا، چهار روش اجرایی (ساده، یک رگی، سه رگی و راسته خفته)، نیز با همۀ شش گونۀ کوفی معقلی، رابطۀ متناظر برقرار می‌سازند.
واژه‌های کلیدی: هنر اسلامی، خوشنویسی اسلامی، خط بنایی (معقلی)، بناهای عمومی و مذهبی.
متن کامل [PDF 2498 kb]   (5394 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۷/۳/۱۰ | پذیرش: ۱۳۹۷/۳/۱۰ | انتشار: ۱۳۹۷/۳/۱۰
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Keshavarzi Myandashti H R, Faizabi B. Typology of Square Kufic Script on the Basis of Design and Execution. Journal of Iranian Handicrafts. 2017; 1 (1) :47-62
URL: http://hsi.kashanu.ac.ir/article-1-67-fa.html

کشاورزی میاندشتی حمیدرضا، فیزابی بهمن. گونه شناسی خط بنایی (معقلی)، بر اساس شیوۀ طراحی و روش های اجرایی. نشریه هنرهای صناعی ایران . 1396; 1 (1) :47-62

URL: http://hsi.kashanu.ac.ir/article-1-67-fa.html



دوره 1، شماره 1 - ( 3-1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها
نشریه هنرهای صناعی ایران Journal of Iranian Handicrafts
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 4071