نقاشی خودآگاه در عصر صفوی (نمونه مطالعاتی: آثار صادقی بیگ کتابدار)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه تاریخ تحلیلی و تطبیقی هنر اسلامی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه نقاشی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران رتبه علمی.گروه .دانشگاه.شهر.کشور

چکیده

در تاریخ نقاشی ایرانی نقاط عطفی وجود دارد که در آن‌ها تحولات شایان توجهی در نقاشی ایرانی پدید آمده است و اغلب در سایه تاریخ تحولات سیاسی، یا مطالعات توصیفی و زیبایی شناسانه واکاوی شده‌اند. حال‌آنکه توجه به مفاهیم سوبژکتیو دخیل در خلق آثار هنری و رویکردهای میان رشته می‌تواند درک تحولات این بستر را به نحو بهتری فراهم کند. در این پژوهش که حول یکی از نقاط عطف نقاشی ایرانی، یعنی دوره صفوی، انجام شده با تمرکز بر مفهوم خودآگاهی سعی بر آن بود که فرضیه خودآگاهی به‌مثابه یکی از دلایل تحول نقاشی صفوی و شکل‌گیری ژانرهای تصویری نو در این دوره به‌عنوان یکی از ثمرات آن مورد آزمایش و بررسی قرار بگیرد. به همین منظور یکی از پیشروترین هنرمندان دوره صفوی، صادقی بیک کتابدار، به‌عنوان نمونه مطالعاتی این نوشتار انتخاب شد تا با راهبردی کیفی و روش تحلیل توصیفی و تاریخ‌نگارانه و مورد پژوهی مطالعه شود. پرسش این مطالعه عبارت بود از: صادقی بیگ به‌عنوان یکی از متفاوت‌ترین و شاخص‌ترین هنرمندان دوره صفوی درزمینه خلق آثار بصری چگونه خودآگاهی‌اش نسبت به کنش هنرمندانه‌اش را تبیین می‌کرد؟ که درنهایت به این نتیجه رهنمون شد که صادقی به‌عنوان یکی از هنرمندان عصر صفوی خودآگاهی‌اش نسبت به هنر و هنرمندی‌اش را از طرق مختلفی چون تغییر سجع رقم، شیوه ارائه آن، شرح نویسی بر آثار و درگیرکردن مخاطب با اثر، بهره‌گیری از سبک واقع‌گرایانه به خاطر تأثیرگذاری عمیقش در فرهنگ ایرانی، واردکردن موضوعات انسانی، فانی و آنچه در فرهنگ سنتی در سمت مقابل الهیات قرار می‌گرفت، گرفتن نقش حامی از دربار و بزرگان، نشان می‌داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Self-aware painting in the Safavid era (Case Study: Sadeqi Beq Kitabdar's works)

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Mehrabi 1
  • Seyed Hasan Soltani 2
1 PhD Student, Analytical and Comparative History of Islamic Art department, Art University of Tehran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Painting department, Art University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The history of Persian painting is marked by significant turning points which have brought about notable changes in the art form. Traditionally, these changes have been analyzed through the lens of political and historical events or descriptive and aesthetic studies. However, a more nuanced and interdisciplinary approach, one that takes into account the subjective concepts involved in the creation of works of art, can provide a deeper understanding of the evolution of this art form. This paper focuses on one of the key turning points in Persian painting, namely, the Safavid period. The central hypothesis of this research is that self-awareness played a significant role in the evolution of Safavid painting and the emergence of new pictorial genres during this period. To test this hypothesis, we have chosen to examine the work of one of the leading artists of the Safavid era, Sadeqi Beg Kitabdar, using a qualitative strategy and a descriptive and historiographical analysis method. The central question guiding this research is: How did Sadeqi Beg, one of the most distinctive and prominent artists of the Safavid period, express his self-awareness with regard to his artistic practice? Through our analysis, we have found that Sadeqi expressed his self-awareness in various ways, including changes to the content and presentation of his signature, the inclusion of descriptive elements in his works, and the engagement of the audience with his art. Furthermore, we found that Sadeqi's self-awareness manifested in his use of a realistic style, which had a deep impact on Iranian culture. By introducing human and mortal subjects in his paintings, Sadeqi challenged the traditional transcendental point of view prevalent in Iranian culture, thus expanding the boundaries of Persian painting.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian painting
  • Safavid painting
  • Self-awarenes
  • Self-aware Painting
  • Sadeqi Beg Kitabdar